Jak zostać firmą Nature Positive? Różnorodność biologiczna jako element strategii biznesowej

Bioróżnorodność przestaje być wyłącznie tematem środowiskowym. Dla firm staje się istotnym elementem zarządzania ryzykiem, budowania odporności biznesowej i długoterminowej strategii zrównoważonego rozwoju. Coraz większe znaczenie zyskuje podejście Nature Positive, które zakłada nie tylko ograniczanie negatywnego wpływu na przyrodę, ale również aktywne wspieranie jej odbudowy.

Jak przełożyć te założenia na konkretne działania w przedsiębiorstwie? Od czego zacząć i jak sprawić, aby troska o przyrodę stała się częścią codziennych decyzji biznesowych?

Dlaczego różnorodność biologiczna ma znaczenie dla biznesu?

Różnorodność biologiczna, czyli bogactwo gatunków, ekosystemów i różnorodności genetycznej, stanowi podstawę funkcjonowania gospodarki. Firmy korzystają z zasobów i usług ekosystemowych, nawet jeśli nie zawsze dostrzegają tę zależność.

Dostęp do wody, żyzność gleb, zapylanie roślin, regulacja klimatu, ochrona przed powodziami czy naturalne procesy oczyszczania środowiska mają bezpośrednie lub pośrednie znaczenie dla działalności wielu sektorów gospodarki.

Przedsiębiorstwa z branży spożywczej, produkcyjnej, budowlanej, logistycznej czy nieruchomościowej są uzależnione od przyrody w różnym stopniu, ale żaden sektor nie funkcjonuje całkowicie poza jej wpływem.

Jednocześnie działalność gospodarcza może przyczyniać się do utraty różnorodności biologicznej poprzez m.in. zmianę sposobu użytkowania gruntów, nadmierną eksploatację zasobów, zanieczyszczenia, zmiany klimatu czy rozprzestrzenianie się inwazyjnych gatunków obcych.

Utrata bioróżnorodności to zatem nie tylko problem środowiskowy. Może oznaczać również zakłócenia w łańcuchach dostaw i dostępności surowców, wzrost kosztów operacyjnych, np. związanych z dostępem do wody, utratę możliwości rozwoju wynikających z korzystania z usług ekosystemowych czy większą ekspozycję na ryzyka fizyczne i regulacyjne. Obserwujemy również coraz częściej rosnące oczekiwania inwestorów, klientów i partnerów biznesowych dotyczące ograniczania wpływu na różnorodność biologiczną.

Zrozumienie tych zależności pozwala spojrzeć na bioróżnorodność nie jak na dodatkowy obowiązek środowiskowy, ale jako na istotny element zarządzania przedsiębiorstwem.

Nature Positive to globalny cel zatrzymania i odwrócenia utraty przyrody do 2030 r. w odniesieniu do poziomu z 2020 r. oraz osiągnięcia pełnej odbudowy przyrody do 2050 r.

Wychodzimy poza ograniczenie negatywnego wpływu człowieka na środowisko, i walczymy o rzeczywistą poprawę stanu przyrody – ekosystemów, gatunków i ich siedlisk.

W przypadku przedsiębiorstw oznacza to konieczność przejścia od deklaracji i pojedynczych inicjatyw środowiskowych do systemowego podejścia, które obejmuje rozpoznanie wpływów na przyrodę, ograniczanie presji i podejmowanie działań wspierających jej odbudowę.

Warto przy tym pamiętać, że Nature Positive nie jest uniwersalnym certyfikatem, który można uzyskać dzięki realizacji określonej liczby działań. Wiarygodne deklaracje powinny opierać się na rzeczywistych efektach środowiskowych, odpowiednich wskaźnikach i transparentnym raportowaniu.

Droga do podejścia Nature Positive nie musi rozpoczynać się od kosztownych inwestycji czy rozbudowanych projektów środowiskowych. Najważniejsze jest zrozumienie, w jaki sposób firma oddziałuje na przyrodę i od czego powinna zacząć zmianę.

Pierwszym krokiem jest rozpoznanie, w jaki sposób działalność przedsiębiorstwa wpływa na przyrodę oraz od jakich zasobów i usług ekosystemowych zależy.

Analiza powinna obejmować nie tylko bezpośrednie operacje firmy, ale – w odpowiednim zakresie – również łańcuch wartości, w tym pozyskiwanie surowców, transport, wykorzystanie produktów i powstawanie odpadów.

W zależności od branży istotne mogą być m.in.:

• zajmowanie i przekształcanie terenów przyrodniczych;
• zużycie wody i innych zasobów naturalnych;
• emisje zanieczyszczeń do powietrza, wody i gleby;
• wpływ działalności na siedliska i gatunki;
• presja związana z produkcją i pozyskiwaniem surowców.

Pomocne mogą być narzędzia i metody oceny wpływu na przyrodę, takie jak podejście LEAP opracowane przez TNFD czy wytyczne Science Based Targets Network (SBTN).

Celem tego etapu jest ustalenie, które obszary działalności przedsiębiorstwa mają największe znaczenie dla przyrody i wymagają priorytetowych działań.

Nie każda firma ma taki sam wpływ na przyrodę. Dlatego strategia bioróżnorodności powinna wynikać z rzeczywistych uwarunkowań działalności, lokalizacji, procesów operacyjnych i łańcucha dostaw.

Dla przedsiębiorstwa produkcyjnego priorytetem może być ograniczenie zużycia wody i presji związanej z pozyskiwaniem surowców. Dla dewelopera – ochrona siedlisk, ograniczenie uszczelniania powierzchni i poprawa warunków dla lokalnych gatunków.

Na podstawie przeprowadzonej analizy firma może wyznaczyć konkretne cele, np.:

• ograniczenie presji na najbardziej wrażliwe ekosystemy;
• zmniejszenie zużycia wody w procesach produkcyjnych;
• zwiększenie udziału surowców pozyskiwanych w sposób odpowiedzialny;
• poprawę stanu przyrodniczego wybranych terenów;
• wdrożenie wymagań dotyczących bioróżnorodności w polityce zakupowej.

Cele powinny być możliwe do monitorowania, osadzone w czasie i powiązane z najważniejszymi wpływami przedsiębiorstwa.

Strategia Nature Positive nie powinna ograniczać się do kompensowania negatywnych oddziaływań czy realizacji pojedynczych inicjatyw wizerunkowych.

Punktem wyjścia powinno być przede wszystkim unikanie i ograniczanie negatywnego wpływu na przyrodę, a następnie podejmowanie działań wspierających ochronę i odbudowę ekosystemów.

Przykładowe działania mogą obejmować:

Ważne, aby działania były dopasowane do lokalnych warunków przyrodniczych. Samo posadzenie drzew, założenie łąki kwietnej czy instalacja hoteli dla owadów nie przesądzają o tym, że firma przyczynia się do odbudowy różnorodności biologicznej.

Liczy się ich rzeczywisty wpływ, właściwe zaplanowanie i późniejsza ocena efektów.

Aby ocenić, czy podejmowane działania przynoszą rezultaty, firma powinna określić sposób monitorowania postępów.

Wskaźniki mogą dotyczyć zarówno presji wywieranej na przyrodę, jak i zmian zachodzących w środowisku.

Przykładowo mogą obejmować:

• powierzchnię terenów objętych działaniami ochronnymi lub odtworzeniowymi;
• zmiany w zużyciu wody;
• stan i jakość wybranych siedlisk;
• zmiany liczebności lub obecności wybranych gatunków;
• postęp w realizacji celów środowiskowych.

Dobór wskaźników powinien uwzględniać specyfikę firmy oraz skalę jej wpływu. Warto również ustalić punkt odniesienia, który pozwoli ocenić zmiany w czasie.

To szczególnie istotne, ponieważ liczba zrealizowanych inicjatyw nie jest równoznaczna z poprawą stanu przyrody. Coraz większe znaczenie ma mierzenie efektów, które pozwalają ocenić, czy podejmowane działania rzeczywiście przyczyniają się do odwracania negatywnych trendów.

Trwała zmiana wymaga zaangażowania całej organizacji, a nie tylko osób odpowiedzialnych za kwestie środowiskowe.

Bioróżnorodność powinna być uwzględniana w procesach decyzyjnych, planowaniu inwestycji, zakupach, zarządzaniu ryzykiem i relacjach z dostawcami.

Istotne jest również budowanie świadomości pracowników oraz angażowanie interesariuszy, w tym lokalnych społeczności.

Dobrze zaprojektowana strategia bioróżnorodności może wspierać realizację celów ESG, wzmacniać odporność przedsiębiorstwa i ułatwiać identyfikację nowych możliwości biznesowych.

W tym procesie pomocne mogą być m.in. rekomendacje TNFD, które wspierają przedsiębiorstwa w identyfikowaniu, ocenie i zarządzaniu zależnościami od przyrody, wpływami na nią, ryzykami i szansami.

Bioróżnorodność w biznesie – od wiedzy do działania

Rozpoczęcie działań na rzecz różnorodności biologicznej nie musi oznaczać konieczności natychmiastowego wdrażania złożonej strategii. Kluczowe jest zrozumienie zależności między działalnością firmy a przyrodą, właściwe określenie priorytetów i zaplanowanie działań, które odpowiadają na rzeczywiste wyzwania organizacji.

Właśnie dlatego tak ważne jest rozwijanie kompetencji w obszarze bioróżnorodności – zarówno wśród ekspertów ESG, jak i osób zarządzających przedsiębiorstwami.

Chcesz wiedzieć, jak zacząć działania na rzecz bioróżnorodności w swojej firmie?

W Zero Waste Consulting przygotowaliśmy pakiet szkoleniowy „Bioróżnorodność w biznesie”, który pomaga przełożyć wiedzę o przyrodzie na konkretne działania w organizacji.

W ramach pakietu znajdziesz:

• 5 modułów tematycznych i 10 odcinków szkoleniowych – pozwalających uporządkować wiedzę o bioróżnorodności i jej znaczeniu dla biznesu;
• e-book podsumowujący i rozwijający materiał – praktyczną bazę wiedzy dla Twojego zespołu;
• test samooceny dojrzałości środowiskowej organizacji – pomocny w określeniu punktu wyjścia i obszarów wymagających dalszej pracy;
• konsultację ekspercką – wspierającą przełożenie zdobytej wiedzy na konkretne działania w firmie.

Pakiet został przygotowany z myślą o przedsiębiorstwach, które chcą lepiej rozumieć swoje oddziaływanie na przyrodę, identyfikować obszary ryzyka i rozwijać podejście do bioróżnorodności w ramach strategii zrównoważonego rozwoju.

Bioróżnorodność w biznesie – od wiedzy do działania.

Poznaj pakiet szkoleniowy Zero Waste Consulting i sprawdź, jak rozpocząć działania na rzecz przyrody w swojej organizacji.

Autorka: Ewa Chodkiewicz, Ekspertka ds. Bioróżnorodności i Śladu Wodnego