Land Sector and Removals oraz FLAG
Jak przygotować firmę na nowe wymagania GHG Protocol?
Coraz więcej firm potrafi już raportować emisje w Zakresach 1 i 2, a rynkowi liderzy coraz skuteczniej porządkują dane również dla Zakresu 3. Jeśli jednak Twój biznes w jakikolwiek sposób opiera się na surowcach rolnych, żywności, produktach biogenicznych, biomasie albo materiałach pochodzenia biologicznego, dotychczasowe kalkulacje mogą wymagać istotnego uzupełnienia.
1 stycznia 2027 roku zacznie obowiązywać Land Sector and Removals Standard (LSR), opublikowany przez GHG Protocol. Nie jest to odrębna regulacja prawna, ale nowy standard metodologiczny GHG Protocol. W praktyce będzie miał duże znaczenie dla firm, które chcą raportować ślad węglowy zgodnie z GHG Protocol albo muszą dostarczać dane klientom, audytorom, inwestorom lub w ramach inicjatyw takich jak SBTi, CDP czy EcoVadis.
Choć data wejścia w życie wydaje się odległa, połowa 2026 roku to dla dyrektorów ds. ESG, zakupów i operacji „rok zero”. Zebranie danych o pochodzeniu surowców, praktykach dostawców, wolumenach, regionach produkcji i potencjalnych zmianach użytkowania gruntów może zająć organizacjom od kilku do kilkunastu miesięcy — szczególnie wtedy, gdy dane są rozproszone w wielu spółkach, kategoriach lub systemach zakupowych.
LSR a FLAG — czym się różnią i co oznaczają dla Twojej firmy?
W dyskusjach o raportowaniu nierzadko dochodzi do mylenia pojęć metodologicznych z celami redukcyjnymi. Kluczowe jest precyzyjne rozróżnienie tych dwóch akronimów, aby właściwie zaplanować strategię dekarbonizacji.
Szybka definicja:
Standard LSR, czyli Land Sector and Removals, to standard GHG Protocol określający, jak obliczać i raportować emisje oraz pochłanianie związane z sektorem gruntów, w tym z użytkowaniem gruntów, zmianą użytkowania gruntów i magazynowaniem węgla w pulach biogenicznych.
FLAG, czyli Forest, Land and Agriculture, to z kolei podejście stosowane przede wszystkim przez SBTi do wyznaczania celów redukcyjnych dla emisji związanych z lasami, gruntami i rolnictwem.
W praktyce LSR odpowiada na pytanie: „jak policzyć i zaraportować?”. Natomiast FLAG odpowiada na pytanie: „jakie cele redukcyjne należy przyjąć dla tej części emisji?”.
To rozróżnienie jest ważne, ponieważ nie każda firma z materiałami biogenicznymi automatycznie musi wyznaczać cel FLAG, ale każda organizacja z istotnymi aktywnościami land-sector powinna ocenić, czy i w jakim zakresie LSR wpłynie na jej inwentaryzację GHG. W przypadku SBTi cele FLAG są wymagane m.in. dla określonych sektorów żywnościowych, rolnych i handlu żywnością oraz dla firm spoza tych sektorów, jeśli emisje FLAG są znaczące w całkowitym śladzie węglowym.
Dla zarządów i dyrektorów finansowych nie oznacza to całkowitego końca stosowania uśrednionych wskaźników emisji, ale oznacza wyraźny wzrost znaczenia danych pierwotnych, identyfikowalności pochodzenia surowców i dokumentacji założeń. Tam, gdzie dotąd wystarczała ogólna kategoria zakupowa, w kolejnych latach coraz częściej potrzebne będzie wskazanie kraju lub regionu pochodzenia, rodzaju surowca, modelu łańcucha dostaw i potencjalnej ekspozycji na zmianę użytkowania gruntów.
Kogo dotyczą nowe wymagania?
LSR będzie szczególnie istotny dla przedsiębiorstw, które mają znaczące aktywności związane z sektorem gruntów — zarówno w działalności własnej, jak i w łańcuchu wartości. Nie chodzi więc wyłącznie o producentów rolnych. Wpływ standardu mogą odczuć również firmy, które kupują, przetwarzają lub sprzedają istotne ilości surowców pochodzenia biologicznego.
Szczególną uwagę powinny zwrócić branże wykorzystujące w swoich produktach lub opakowaniach:
– Sektor spożywczy i napojowy: zboża, mąka, cukier, skrobia, oleje roślinne, kakao, kawa, mięso, nabiał, ekstrakty roślinne i naturalne aromaty.
– Sektor kosmetyczny i chemiczny: tłuszcze roślinne, zioła, olejki eteryczne, komponenty bazujące na biomasie.
– Sektor opakowań i logistyki: papier, tektura, włókna naturalne, biomateriały — z zastrzeżeniem, że obecna wersja LSR nie obejmuje jeszcze pełnego podejścia do rozliczania emisji i pochłaniania dla leśnictwa oraz łańcuchów wartości produktów leśnych.
– Sektor energetyczny: biomasa, biogaz, biopaliwa i inne produkty biogeniczne.
Perspektywa biznesowa: jeśli Twoja firma dostarcza produkty do sieci handlowych lub międzynarodowych koncernów, brak uporządkowanych danych o pochodzeniu i charakterze surowców może utrudnić dostarczenie rzetelnych danych o Zakresie 3. Nie musi to automatycznie oznaczać utraty kontraktu, ale może obniżyć wiarygodność danych, wydłużyć proces odpowiedzi na zapytania klientów i osłabić pozycję firmy wobec konkurentów, którzy wcześniej przygotowali łańcuch dostaw do nowych wymagań.
Land Sector and Removals Standard (LSR) i 5 kluczowych zmian w kalkulacji
Podstawowa struktura inwentaryzacji GHG, czyli Zakresy 1, 2 i 3, pozostaje nienaruszona. Zmienia się natomiast poziom szczegółowości danych i sposób ujmowania emisji oraz pochłaniania związanych z sektorem gruntów. Standard wprowadza kilka obszarów, które dla wielu organizacji będą wymagały nowych procedur zbierania danych.
1. Emisje wynikające ze zmiany użytkowania gruntów (LUC / dLUC)
Dotyczą one sytuacji, w których naturalne ekosystemy, np. lasy, mokradła lub tereny trawiaste, zostały przekształcone pod cele rolnicze lub produkcyjne. W praktyce oznacza to, że sama informacja o masie zakupionego surowca może być niewystarczająca — coraz ważniejsza będzie wiedza o kraju, regionie, historii użytkowania gruntów i ryzyku deforestacji lub konwersji ekosystemów.
2. Emisje związane z gospodarowaniem gruntami
Obejmują one bieżącą działalność rolniczą i produkcyjną, m.in. nawożenie, emisje z gleby, zarządzanie pozostałościami po uprawach, irygację, praktyki agrotechniczne oraz wykorzystanie paliw i energii w procesach związanych z produkcją surowców. Firma nie zawsze będzie w stanie od razu pozyskać dane z poziomu gospodarstwa, ale powinna zaplanować hierarchię danych: od danych krajowych i regionalnych po dane specyficzne dla dostawcy tam, gdzie są dostępne i istotne.
3. Powiązanie wolumenu z lokalizacją, powierzchnią i plonem
Sama masa zakupionego produktu w tonach przestaje być jedyną zmienną. W zależności od rodzaju surowca i dostępności danych potrzebne może być powiązanie wolumenów z krajem lub regionem pochodzenia, typowymi plonami, powierzchnią upraw albo poziomem identyfikowalności dostaw. Pozwala to lepiej ocenić rzeczywistą presję na ekosystemy i jakość danych wykorzystywanych w kalkulacji.
4. Identyfikowalność pochodzenia surowców (traceability & chain of custody)
To prawdopodobnie największe wyzwanie operacyjne. Dane zakupowe powinny stopniowo dokumentować nie tylko dostawcę fakturowego, ale także rzeczywiste pochodzenie surowca: kraj, region, typ surowca i model nadzoru nad przepływem materiału. W przypadku surowców kupowanych od pośredników certyfikacja może być bardzo pomocna, ale nie zawsze będzie jedynym możliwym rozwiązaniem. Kluczowe jest udokumentowanie wiarygodnego modelu traceability lub chain of custody, np. poprzez segregację fizyczną, kontrolowane mieszanie, bilans masy spełniający odpowiednie warunki albo inne zweryfikowane systemy nadzoru.
5. Oddzielne i ostrożne traktowanie emisji oraz pochłaniania
Standard ogranicza możliwość prostego kompensowania emisji pochłanianiem CO₂ bez spełnienia określonych warunków metodologicznych. Raportowanie pochłaniania i magazynowania węgla wymaga m.in. jasnego określenia granic systemu, dowodów trwałości, monitorowania ryzyka odwrócenia efektu oraz kontroli ryzyka podwójnego liczenia. Dla firm oznacza to konieczność ostrożnego rozdzielenia emisji, redukcji, pochłaniania i ewentualnych roszczeń komunikacyjnych.
Autor: Justyna Kwiatkowska
Jak przygotować organizację? Zmiany wykraczające poza dział ESG
Nowe wytyczne GHG Protocol pokazują, że ślad węglowy produktów i organizacji coraz mocniej zależy od jakości danych operacyjnych. Wdrożenie LSR wymaga synergii operacyjnej kilku kluczowych pionów wewnątrz przedsiębiorstwa:
– Dział Zakupów: aktualizacja formularzy dostawców, warunków zakupowych i pól danych w systemach zakupowych, tak aby stopniowo pozyskiwać informacje o pochodzeniu, certyfikacji i charakterze surowców.
– Dział Jakości i R&D: weryfikacja składów produktów, receptur i materiałów opakowaniowych pod kątem zawartości materiałów biogenicznych oraz surowców potencjalnie objętych LSR lub FLAG.
– Dział Operacji i Łańcucha Dostaw: mapowanie procesów magazynowych i logistycznych pod kątem zachowania ciągłości nadzoru nad surowcem, mieszania partii oraz modelu chain of custody.
– Dział ESG, kontrolingu i finansów: ustalenie granic raportowania, hierarchii danych, sposobu dokumentowania założeń oraz powiązania danych zakupowych z kalkulacją emisji w Zakresie 3.
Pierwszym krokiem nie musi być pełna kalkulacja dla całego łańcucha dostaw. Dobrym punktem startu jest screening: identyfikacja najważniejszych surowców biogenicznych, ocena ich istotności emisyjnej, sprawdzenie dostępności danych o pochodzeniu oraz określenie, które kategorie zakupowe wymagają doprecyzowania jeszcze przed raportowaniem w 2027 roku.
Jak Zero Waste Consulting może pomóc Twojej firmie?
W Zero Waste Consulting przekształcamy skomplikowane wymogi metodologiczne w czytelne procedury biznesowe. Wspieramy przedsiębiorstwa na każdym etapie przygotowania do LSR oraz oceny wpływu FLAG na strategię dekarbonizacji.
– Audyt Gotowości: oceniamy, czy i w jakim zakresie nowe wymagania dotyczą Twojego portfolio produktowego, kategorii zakupowych i łańcucha dostaw.
– Mapowanie Łańcucha i Traceability: identyfikujemy obszary krytyczne oraz projektujemy standardy zbierania danych od dostawców surowców rolniczych, biomasy i materiałów biogenicznych.
– Kalkulacja Emisji i Metodyka: dostosowujemy modele obliczeniowe śladu węglowego do wymagań LSR, z uwzględnieniem dostępności danych, hierarchii wskaźników i dokumentacji założeń.
– Wsparcie w Ratingach: pomagamy uporządkować dane i dokumentację potrzebną do odpowiedzi na wymagania klientów, ratingów ESG oraz inicjatyw związanych z celami klimatycznymi.
Nie wiesz, czy wymagania LSR i FLAG dotyczą Twojej firmy? Nie czekaj do 2027 roku — im wcześniej uporządkujesz dane zakupowe i łańcuch dostaw, tym łatwiej będzie policzyć emisje zgodnie z nowymi zasadami i odpowiedzieć na oczekiwania klientów.
Umów bezpłatną konsultację z ekspertami Zero Waste Consulting.
