Z tego artykułu dowiesz się, że:

• zmiany w systemie wynikają z zaostrzonych wymogów UE dotyczących raportowania oszczędności energii i wpływają bezpośrednio na sposób przygotowania projektów
• system CROEF zwiększa wymagania w zakresie jakości danych i sprawia, że błędy na etapie audytu mogą zablokować uzyskanie białych certyfikatów
• dobrze przygotowany audyt efektywności energetycznej i właściwe podejście do danych znacząco zwiększają szanse na uzyskanie świadectw i maksymalizację korzyści z inwestycji

Białe certyfikaty w nowej odsłonie. Mniej deklaracji, więcej danych

Białe certyfikaty to mechanizm, który w prosty sposób przekłada efektywność energetyczną na realną wartość finansową. Jeśli firma realizuje inwestycję zmniejszającą zużycie energii, może uzyskać świadectwa efektywności energetycznej, a następnie sprzedać je na towarowej giełdzie energii. W praktyce oznacza to dodatkowe przychody albo sposób na poprawę opłacalności projektów modernizacyjnych.

Dlatego mimo że sam mechanizm istnieje od lat, jego znaczenie wciąż rośnie. Szczególnie teraz, gdy zmienia się sposób, w jaki oszczędności muszą być dokumentowane i weryfikowane przez organy państwowe.

Jeśli ktoś pracuje z białymi certyfikatami od kilku lat, to dobrze zna ten schemat. Najpierw inwestycja. Potem audyt. Na końcu próba udowodnienia oszczędności energii w sposób, który przejdzie przez system.

I to słowo „udowodnienia” jest tu kluczowe.

Bo problem nigdy nie leżał w tym, że tych oszczędności nie było. Problem polegał na tym, że system jako całość nie miał jednego, spójnego sposobu ich zbierania, porównywania i kontrolowania. Każdy projekt był trochę osobną historią. Dobrze opisaną, często rzetelną, ale jednak funkcjonującą w oderwaniu od innych.

Zmiany, które właśnie wchodzą, nie są więc kosmetyczne. One wynikają z bardzo konkretnej presji – zarówno regulacyjnej, jak i systemowej.

Skąd te zmiany?

Punktem wyjścia nie jest sam system białych certyfikatów, tylko zobowiązania Polski wobec Unii Europejskiej w zakresie efektywności energetycznej do 2030 roku.

Państwo musi nie tylko osiągnąć określony poziom oszczędności energii, ale przede wszystkim być w stanie go wiarygodnie wykazać przed Komisją Europejską. A to oznacza jedno: dane muszą być spójne, porównywalne i odporne na podwójne liczenie.

Dotychczasowy model, oparty głównie na audytach i rozproszonych źródłach informacji, przestaje wystarczać. Nawet jeśli pojedyncze projekty były dobrze przygotowane, to na poziomie całego systemu brakowało pełnej kontroli nad tym, jak te oszczędności się sumują.

I dokładnie tutaj pojawia się potrzeba zmiany.

CROEF – czyli system zaczyna „widzieć całość”

Centralny Rejestr Oszczędności Energii Finalnej nie jest kolejnym narzędziem administracyjnym dla zasady. To odpowiedź na bardzo konkretny problem: brak jednego miejsca, w którym można zebrać wszystkie efekty energetyczne.

Nowe podejście polega na tym, że niezależnie od tego, czy oszczędność energii wynika z białych certyfikatów, programu dotacyjnego czy innego mechanizmu wsparcia, trafia do wspólnego systemu.

To zmienia sposób działania całego rynku.

Bo nagle przestaje się liczyć tylko to, czy projekt „przejdzie” w danym mechanizmie. Zaczyna się liczyć to, czy jego efekt jest spójny z tym, co już zostało zaraportowane gdzie indziej.

W wielkim skrócie oznacza to koniec sytuacji, w których ten sam efekt energetyczny funkcjonuje równolegle w kilku miejscach.

Weryfikacja i ryzyko sankcji

Głównym weryfikatorem pozostaje Prezes URE, który ocenia wnioski i kontroluje poprawność danych. Jednak dzięki cyfryzacji i rejestrowi CROEF, analiza projektów staje się głębsza.

Projekty są sprawdzane zarówno na etapie wydawania świadectw, jak i w trakcie kontroli następczych. Jeśli wykazane oszczędności okażą się zawyżone lub oparte na nieprawdziwych danych pomiarowych, może to skutkować odmową przyznania świadectw, a w przypadku wykrycia nieprawidłowości po ich sprzedaży – dotkliwymi karami finansowymi nakładanymi na podmiot. Ryzyko polega na tym, że błędne założenia audytowe mogą zostać zakwestionowane nawet kilka lat po zakończeniu inwestycji.

Przykład z przemysłu – gdzie zaczynają się realne problemy

Zakład produkcyjny planuje modernizację systemu sprężonego powietrza. Projekt wygląda znajomo: nowe sprężarki, usunięcie nieszczelności, optymalizacja pracy instalacji. Potencjał oszczędności – około 25%.

Na pierwszy rzut oka wszystko jest proste.

Do momentu, kiedy zaczynamy analizować dane wejściowe.

Okazuje się, że:

• brak jest wiarygodnych pomiarów zużycia energii dla całego systemu
• część instalacji była modernizowana kilka lat wcześniej i nie ma do niej pełnej dokumentacji
• zakład korzystał już z dofinansowania na inne elementy infrastruktury energetycznej

I nagle pojawia się kilka bardzo konkretnych pytań:
czy punkt odniesienia jest dobrze zdefiniowany?
czy nie zawyżamy oszczędności, bo część zmian już została uwzględniona wcześniej?
czy cały efekt można przypisać tylko do tej inwestycji?

W starym podejściu część z tych problemów dało się jeszcze skorygować na etapie wniosku.

W nowym – te decyzje zostają z projektem na stałe. Jeśli dane na wejściu są słabe, to system to pokaże. Jeśli założenia są niespójne, będą widoczne.

I to jest moment, w którym projekt przestaje być techniczną modernizacją, a zaczyna być zadaniem dla analityka.

Co to oznacza dla firm?

Na pierwszy rzut oka niewiele się zmienia. Firmy nadal realizują inwestycje, nadal przygotowują audyty, nadal mogą ubiegać się o białe certyfikaty.

Różnica pojawia się poziom głębiej.

Dane, które trafiają do systemu, muszą być znacznie bardziej precyzyjne. Założenia muszą być możliwe do obrony nie tylko w kontekście jednego wniosku, ale całego systemu raportowania. Jeśli gdzieś pojawi się niespójność, będzie ona dużo łatwiejsza do wychwycenia niż wcześniej.

To w naturalny sposób przesuwa ciężar pracy na początek procesu.

Nie chodzi tylko o to, żeby „dobrze opisać projekt” na etapie wniosku. Chodzi o to, żeby od początku zaprojektować go w sposób, który będzie spójny metodologicznie i odporny na weryfikację.

Skorzystaj ze wsparcia specjalistów Zero Waste Consulting

Samodzielne przygotowanie projektu pod białe certyfikaty w nowym modelu może być czasochłonne i obarczone ryzykiem błędów – szczególnie na etapie zbierania danych i definiowania założeń.

Wychodząc naprzeciw tym wyzwaniom oferujemy kompleksowe wsparcie w zakresie efektywności energetycznej i białych certyfikatów, w tym:

• audyty efektywności energetycznej oparte na rzeczywistych danych operacyjnych i pomiarowych
• identyfikację projektów z największym potencjałem oszczędności energii i optymalizacji kosztów
• przygotowanie dokumentacji zgodnej z wymaganiami systemu białych certyfikatów oraz aktualnych regulacji
• wsparcie w weryfikacji danych i eliminacji ryzyka podwójnego liczenia efektów energetycznych
• kompleksowe prowadzenie procesu aż do uzyskania świadectw efektywności energetycznej

Nie zostawiaj projektu na etapie założeń. Skontaktuj się z nami i sprawdź, jak podejść do białych certyfikatów w sposób uporządkowany i bezpieczny.